Gesnelde schedels, een geweer en kompas: Georg Müller en een groep Dayaks

Midden in het tropisch regenwoud van Kalimantan was ergens begin 1848 geoloog en natuurkenner Carl Schwaner (1817-1851) in stevige onderhandelingen geraakt met een, nu helaas anonieme groep, Dayaks. Schwaner wilde heel graag een gesneld hoofd, dat zij in hun midden koesterden, kopen en bood daarvoor flink geld.[1] Lees verder

Advertenties

De materiële erfenis van de Lombokexpeditie

Nederlands-Indië en zijn materiële erfenis blijven onderwerp van discussie (en ja, ik doe daar ook aan mee door dit blog). Het koloniale verleden lijkt daarbij steeds kritischer beschouwd te worden en niet alleen door volkenkundige musea. Ook kunst- en cultuurhistorische instellingen als het Rijksmuseum beginnen voorzichtig kritisch naar hun eigen collecties te kijken. Dat lijkt mij terecht: eerder betoogde ik al, aan de hand van de diamant van de sultan van Banjarmasin, hoezeer de verwerving van objecten en de presentatie daarvan geworteld zijn in koloniaal denken en handelen en hoezeer dat nog steeds, tot een zekere hoogte, onderdeel is van de manier waarop Nederland omgaat met het koloniaal verleden en de materiële erfenis daarvan. Het is mooi dat het Rijksmuseum nu niet alleen kritisch reflecteert op haar collecties, maar zich ook rekenschap geeft van de manier waarop zij haar objecten presenteren en daarmee interpreteren: onlangs is het tekstbordje bij de diamant aangepast.

Toch geloof ik dat we ons nog niet ten volle realiseren hoezeer alomtegenwoordig deze koloniale ‘last’ is – zelfs in kunst- en cultuurhistorische musea als bijvoorbeeld het Rijksmuseum. Lees verder

Een ‘lelijk vuil ding’: een diamant in het Rijksmuseum en de doorwerking van koloniaal denken

Deze week maakte het Rijksmuseum bekend onderzoek te willen doen naar de al dan niet rechtmatige verwerving van verschillende objecten. Eén van de objecten die centraal staat in het onderzoek is de diamant van de sultan van Banjarmasin die vanaf het midden van de twintigste eeuw niet meer te bezichtigen is geweest, maar nu weer tentoongesteld wordt in Nederlands nationale museum bij uitstek. Lees verder

De Vrede van Breda en de zwarte, Molukse, bladzijden uit de geschiedenis

1 | 04 | 2017

Door een collega werd ik eraan herinnerd dat het deze zomer driehonderdvijftig jaar geleden is dat de Vrede van Breda werd getekend.[1] Bij hoeveel mensen zal die gebeurtenis een belletje doen rinkelen? Als iemand er wat van weet, dan is dat meestal dat bij het sluiten van het verdrag in 1667 de Nederlandse Republiek Nieuw Amsterdam aan de Engelsen gaf, in ruil voor Suriname. Een besluit dat door velen heden ten dage veelal wordt betreurd. Het lijkt alsof wereldstad New York voor het provinciale Suriname werd ingeruild! Lees verder

Veranderende perspectieven: een discussie over dekolonisatie in een Indonesische context  

Door: Sadiah Boonstra en Caroline Drieënhuizen 

De afgelopen tijd heb ik niet veel hier geschreven, onder andere omdat ik samen met collega Sadiah Boonstra elders (het forum van het Centre for Imperial and Global History van de University of Exeter) in een discussie met een historicus, Paul Doolan (Zürich International School / Universität Konstanz) verwikkeld was geraakt over de Nederlandse dekolonisatie. Hieronder een samenvatting waarbij u verder kunt klikken naar de oorspronkelijke, Engelstalige, blogs. Lees verder

Een eigenlijk niet zo’n ‘merkwaardig boek’: de koran van Teuku Umar in Nederland vervolgd

Het is een simpele, in leer gebonden, koran. Gedrukt in India, vermoedelijk in Mumbai. Een ‘huis-tuin-en-keukenkoran’, concludeerde conservator Mirjam Shatanawi conservator Midden-Oosten en Noord-Afrika bij het Nationaal Museum van Wereldculturen. Ze bedoelde het heilig boek van de Acehese vrijheidsstrijder Teuku Umar waarover ik in mijn blogpost van 8 juni 2016 berichtte. Ik moest in die post erkennen dat ik, na de schets van de woelige geschiedenis van betekenisveranderingen van het boek van heilig boek en roofbuit tot Helderse publiekstrekker en museumobject, uitendelijk het zicht op de verblijfplaats van de koran had verloren, maar Mirjam heeft het boek onlangs weten te traceren. Lees verder

Origineel water uit de Jordaan en kamelenkeutels: over de politisering van erfgoed

De zomer vordert inmiddels gestaag. Het laatste blog dat ik schreef ging over souvenirs, zoals het ‘unieke woestijnzand’ dat de dames Steinmetz van hun bootreis vanuit Batavia naar Nederland meenamen, in de collectie van het Nationaal Museum van Wereldculturen. Naar aanleiding daarvan berichtte Mirjam Shatanawi, conservator Midden-Oosten en Noord-Afrika aldaar, mij dat dat zand niet op zichzelf stond. Er waren nog meer van dergelijke fascinerende souvenirs te vinden in de collectie van het museum. Wat te denken van ‘twaalf kamelenkeutels in een plastic zak’ uit de woestijn van Marokko,[i] een Libische woestijnroos[ii] en ‘origineel water uit de Jordaan’[iii] (volgens Mirjam helaas verdampt)? Lees verder